Μελλοντικά μονοπάτια
Workshop Λάρισας II
Ενίσχυση του Πηνειού από Αχελώο με παράλληλη δημιουργία διασύνδεσης λεκανών
«Εγώ το 3. Σύνδεση με τοπικά φράγματα και ταμιευτήρες. Γιατί τι να τον κάνω εγώ τον Αχελώο αν δεν έρθει στο Κιλελέρ; Πρέπει να έρθει και ο Αχελώος να γίνει και το τοπικό.
– Άρα το 2 και το 3 μαζί.
– Δεν είναι ένα. Είναι όλο μαζί το σύστημα. Πρέπει να γίνει σωστή διαχείριση του νερού. Ακόμα και τώρα δηλαδή πρέπει να γίνει σωστή διαχείριση του νερού που δεν έρχεται ο Αχελώος. Πετάμε νερό. Κάποια τοπικά φράγματα, κάποια σύνδεση με τον Πηνειό. Κάτι πρέπει να γίνει.
– Αν υπάρχει περίπτωση να έχει να εισακουστεί το αίτημα μας είναι μόνο ότι πρέπει να έρθει νερό από τον Αχελώο. Και όλα τα άλλα είναι αυτονόητα.
– Στη χώρα που ζούμε ***, δεν είναι τίποτα αυτονόητο»
Διαχείριση της άρδευσης με βάση μετρήσεις από ευφυή εργαλεία λαμβάνοντας υπόψη την ποιότητα του εδάφους και τις ανάγκες των καλλιεργειών
«Δεν ξέρω αν ήταν λάθος οι αισθητήρες. Πρέπει αυτή η μέτρηση που γίνεται, να γίνεται, πόσους τόνους θέλεις να πάρεις; Θες να πάρεις 8, να πάρεις 10, η θες να πάρεις 12; Που σημαίνει ότι όταν θέλεις να πάρεις παραπάνω θα πρέπει να ταΐσεις παραπάνω. Δεν γίνεται αλλιώς, με θαύματα.
– Για αυτό, λέω, είναι πιο δύσκολο. Πέρα από το κόστος σου θέλει να βάλεις τα εργαλεία αυτά, πρέπει να υπάρχει η εμπειρία και η γνώση. Πρέπει να μετρήσεις ας πούμε, τόση είναι η τάση του νερού αυτή τη στιγμή. Που είναι όμως το ιδανικό, με βάση τις καιρικές συνθήκες; Πρέπει να υπάρχει ένα μοντέλο. Αυτό το μοντέλο, ο αλγόριθμος τέλος πάντων που θα σου καθορίζει πόσο νερό θα ρίξεις και μέχρι ποιο επίπεδο θα το ρίξεις και πότε θα το ρίξεις, δεν ξέρω αν έχει μελετηθεί και έχει φτάσει στο επίπεδο που να είναι ακριβής. Αυτό μπορεί να χρειαστεί… ενδεχομένως οι Αμερικάνοι να έχουν κάποια δεδομένα.
– Επειδή φέτος που είχαμε καλοκαίρι με πολύ ζέστη, με 40αρια για την πλάκα, έντονους αέρηδες που καταπονούνταν τα φυτά, με 25% υγρασία, έπρεπε να ποτίσεις τουλάχιστον μια μέρα πιο πριν.
– Όταν μιλάμε για ευφυή εργαλεία, πρέπει να μετράς τη θερμοκρασία, τον άνεμο, τη διάρκεια της ημέρας, την ηλιοφάνεια, όλα αυτά, την τάση, τον τύπο του εδάφους, το βάθος του ριζοστρώματος, το στάδιο ανάπτυξης καλλιέργειας, όλα αυτά όμως είναι παράγοντες που πρέπει να καθορίζουν ότι σήμερα θα βάλω τόσο νερό. Αυτά όλα πρέπει να τα ψάξουν μετά από καμιά 10άρια χρόνια, 20, 30…
– Μας είπαν όμως οι εταιρίες ότι αν εμείς λέει του δώσουμε, ας πούμε, άλλον αλγόριθμο να δουλέψει γιατί είδαμε ότι οι θερμοκρασίες που το υπολογίσαμε με 37 βαθμούς ήταν στο 40, έπρεπε να δώσουν άλλα στοιχεία… Κατάλαβες;
– Δεν ξέρουμε ακόμα τις σωστές τιμές που πρέπει να ορίσουμε για να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.
– Αυτά θέλουν 5-6 χρόνια να το δοκιμάζεις για να δεις…»
Πρωτόκολλο συνεργασίας για το διαμοιρασμό της άρδευσης και τον (χωρικό) σχεδιασμό υποδομών, με παράλληλη δημιουργία διασύνδεσης λεκανών ανατολικής και δυτικής Θεσσαλίας
«Συνδυασμός 2 και 3 θα ήταν το καλύτερο. Δηλαδή, να το πω ακριβώς. Δηλαδή, διαμοιρασμό της άρδευσης αλλά αυτό που είπαμε, μπορεί να γίνει να μείνουν οι ΤΟΕΒ αλλά να είναι σωστοί ΤΟΕΒ, όχι αυτά που ζήσαμε τα παλιά τα χρόνια. Για μένα πρέπει πρώτα να καταργηθούν οι εκλογές στους ΤΟΕΒ, τέλος οι εκλογές. Δεν υπάρχουν εκλογές. Οι εκλογές κατέστρεψαν και την Ένωση κατέστρεψαν και τους ΤΟΕΒ. Τέλος οι εκλογές.»
«Δεν είναι διπλωματική. Εδώ μας βάζεις ψυχρά να απαντήσουμε σε ποιο απ’ όλα συμφωνούμε. Ότι οι ΤΟΕΒ όμως αυτή τη στιγμή υπήρξε και μία κακοδιαχείριση και ότι η κεντρική εξουσία δεν ήθελε ποτέ να βάλει τάξη στους ΤΟΕΒ, γιατί αν πραγματικά τα αρδευτικά τέλη περνούσαν μέσα από τις τράπεζες και κρατιούνταν τα αρδευτικά τέλη, νομίζω ότι ΤΟΕΒ θα είχαν ακόμα πιο σημαντικό ρόλο να υποδείξουν. Γιατί μέχρι τώρα αρκετοί ΤΟΕΒ υπολειτουργούσαν γιατί δεν μπορούσαν να εισπράξουν ή λόγω κακοδιαχείρισης. Αλλά εκεί εξαντλούμε την αυστηρότητα και λέμε ότι θα πρέπει να γίνει μία διαχείριση δυτικής Θεσσαλίας και ανατολικής ώστε να μπορέσουμε να…- Να βάλουμε μία παράμετρο όμως στην κουβέντα, ότι υπάρχουν και στο τραπέζι ΤΟΕΒ οι οποίοι έχουν συναντήσει τα τελευταία χρόνια, και οι καινούργιοι, είναι στα όρια του καλώς προς υποδειγματικώς. Ο ΤΟΕΒ Πηνειού είναι πολύ σοβαρός ΤΟΕΒ. Αν αυτοί εδώ πέρα που μιλούσαν στο τραπέζι ήταν στον ΤΟΕΒ Τυρνάβου, στο Μάτι, που οι άνθρωποι έμειναν χωρίς νερό γιατί ο άλλος δεν μπορούσε να μπει σε ρύθμιση να πληρώσει τη ΔΕΗ για τρία συνεχόμενα χρόνια και πέθαιναν καλλιέργειες, και καλλιέργειες όχι σιτάρια, καλλιέργειες τώρα που κοστίζουν 1.000 ευρώ εγκατάσταση στο στρέμμα. Αν τυχόν λοιπόν αυτοί ρωτιόταν θα σου έλεγαν να κλείσουν οι ΤΟΕΒ αύριο. Άρα νομίζω ότι ίσως η απάντησή μας, και εγώ συμφωνώ 100% με τα παιδιά, λοιπόν απλά το βάζω όπως είπα για το στατιστικό λάθος, γιατί θεωρώ ότι ΤΟΕΒ επειδή εμείς βλέπουμε έναν καλό ΤΟΕΒ δεν έχουμε αντικειμενική άποψη για άλλους. Γιατί άμα πάω στην Καρδίτσα και δω το ΤΟΕΒ Ταυρωπού που είναι υπόδειγμα θα πω ότι ωραίος ΤΟΕΒ, άμα κοιτάξεις όλους τους υπόλοιπους…»
Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών είτε αυτόνομων (με μπαταρία) είτε διασυνδεδεμένων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (virtual net metering) μέσω ενεργειακών κοινοτήτων ή εταιριών ΟΤΑ
«Εγώ λέω το 3 που είναι ένας γενικός όρος που περικλείει και το 2. Διότι εγώ φαντάζομαι το 2030 έναν κάμπο ολόκληρο που θα βλέπουμε τα σπιτάκια των γεωτρήσεων και θα τα καμαρώνουμε. Δηλαδή θα έρχεται το νερό με κλειστά κυκλώματα. »
«Ξεχνάμε κάτι στην Ελλάδα το οποίο εμένα με τρελαίνει και νομίζουμε ότι είμαστε στη Γερμανία με τις ατελείωτες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και λέμε ανάμεσα στην γη υψηλής παραγωγικότητας να βάλουμε φωτοβολταϊκά. Χάθηκαν τα βουνά; Έχουμε τόσα βουνά που δεν μπορεί να γίνει τίποτα άλλο. Δηλαδή, πρέπει ανάμεσα στην καλλιεργήσιμη γη να βάλουμε φωτοβολταϊκά;
– Να αξιοποιήσουμε, ξέρεις κάτι, να αξιοποιήσουμε τη ζημιά που έγινε στη διάβρωση. Στα εδάφη, τα λοφώδη που διαβρώθηκαν από εγκληματικές ενέργειες παλιότερες, καύση, κακή άροση κτλ., ας βάλουμε τα φωτοβολταϊκά εκεί που έφυγε το έδαφος»
Χαρακτηρισμός ζωνών προϊόντων προστιθέμενη αξίας και απαγόρευση της αλλαγής χρήσης γης σε αυτές
“Τώρα εδώ μας έβαλες δύσκολα… Κοίτα να δεις, αν το πάμε χρηματικά, το καλύτερο είναι το 4 γιατί αν γίνει χαρακτηρισμός με προστιθέμενη αξία είναι αυτό που θέλουμε και δεν αλλάζουμε και την χρήση γης σε αυτά τα πράγματα. Γιατί μετά το άλλο το σενάριο είναι το 3 που κάνεις τα φωτοβολταϊκά και καλλιεργείς την γη από κάτω.
– Εμείς κάναμε πριν ενάμισι χρόνο μια επένδυση, 2 χιλιάδες τετραγωνικά. Το μοναδικό πράγμα που μας έκοψαν ήταν το φωτοβολταϊκό στη στέγη. Ξέρετε γιατί μας το κόψανε; Γιατί δεν υπήρχε δίκτυο. Δηλαδή, κόψανε το φωτοβολταϊκό στη στέγη που δεν θα ενοχλούσε κανέναν, που θα είχαμε μόνο όφελος εμείς, που θα το κάνουμε μόνοι μας τώρα. Αλλά μας το κόψαν γιατί δεν υπήρχε δίκτυο. Και απέναντι ακριβώς βλέπετε, στα πιο παραγωγικά χωράφια του κάμπου, υπάρχει φωτοβολταϊκό. Αυτό είναι η Ελλάδα”
“Καταρχήν να βάλουμε τα πράγματα στην ουσία. Το 1% της περιφέρειας δεν έχει καταπατηθεί σαν ποσοστό, έτσι; Γιατί η επιλέξιμη γη, όπως και οι χρήσεις, μετράται μαζί με τα βοσκοτόπια. Οπότε αυτή τη στιγμή είσαι στο 0,1%. Το πρόβλημα που έχεις αυτή τη στιγμή είναι στους αποχαρακτηρισμούς. Οι οποίοι αποχαρακτηρισμοί στην περιφέρεια της Θεσσαλίας έγιναν όλοι με αποφάσεις περιφερειακού συμβουλίου. Και δεν έχει να κάνει με τα αγροτεμάχια που έχουν φωτοβολταϊκά στην Χάλκη. Κάτι 100άρια, κάτι 500άρια και κάτι του ενός, βαριά του ενός… Έχει να κάνει με τα 2,5 χιλιάδες στρέμματα του Μαρινάκη στο Μεγάλο Μοναστήρι και του Καλιάτζη στα Φάρσαλα. Και τα υπόλοιπα που έχουμε δει εδώ πέρα τα οποία έχουν αποχαρακτηρισμένες γαίες για να μπορέσουν να γίνουν. Το 1% πολιτικά δεν έχει ακόμα καταπατηθεί. Έγινε η ερμηνεία, δηλαδή η πολιτική ερμηνεία του νόμου αυτή τη στιγμή έχει δύο όψεις. Ο καθένας την ερμηνεύει όπως θέλει. Όταν θα πάει στο δικαστήριο, θα αθωωθούν όλοι. Το πρόβλημα είναι ότι την πληρώνεις εσύ εν τέλει… Αυτό είναι το πρόβλημά σου. Γιατί εσένα σου παίρνει ο κάθε επιχειρηματίας, γιατί κακώς τους ονομάτισα, γαίες οι οποίες καλλιεργούνται, και εσύ τους αφήνεις να το κάνουν. Αυτό είναι το πρόβλημα, το κοινωνικό, αυτή τη στιγμή στο φωτοβολταϊκό. Το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται ένας αγρότης, και θα το δούμε και μετά αντίθετα, το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται είναι γιατί τα 5 στρέμματα που ήταν μια γωνία ενός αγροτεμαχίου, έγιναν φωτοβολταϊκό. Κανένας δεν το σκέφτεται αυτό. Κι άμα τα δούμε όλα μέσα στον κάμπο, κανέναν δεν ενοχλούν. Ενοχλούν μόνο τα μεγάλα πάρκα. Το πρόβλημα βέβαια που έρχεται να σου πει, είναι ότι αυτός που ήρθε να φτιάξει το μεγάλο πάρκο, δίνει ή 250 ευρώ ενοίκιο το στρέμμα—που δεν τα βγάζει ούτε η βιομηχανική ντομάτα σε πολλές περιοχές 2.500 και 3.000 αγορά με αξία γης 850 ευρώ.
– Εκεί παίζει ρόλο ο ιδιοκτήτης, όχι ο αγρότης…
– Ακριβώς. Αλλά όταν ένας άνθρωπος έχει 20 στρέμματα σε Σκοτούσα, τα οποία τα τελευταία χρόνια του δίνουν με βία 500 ευρώ το χρόνο καθαρό κέρδος, και έρχεται ένας άνθρωπος και του λέει, σου δίνω μισό εκατομμύριο. Μισό εκατομμύριο του δίνει! Παίρνει 500 ευρώ από τα στάρια και του δίνει μισό εκατομμύριο!»
Ορθολογική αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων
«Εντάξει και το 4 έχει προστιθεμένη αξία όμως σε ξερικές. Αλλά δεν μπορείς να αποκλείσεις τελείως και τις αρδευόμενες. Γι’ αυτό το 3.
:- Το 3 ξέρεις που χτυπάει; Ότι θα επιτύχεις αύξηση των αρδευομένων εκτάσεων. Δηλαδή αν σου έλεγε σκέτο ορθολογική άρδευση, τώρα σου λέει ορθολογική αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων που μπορεί να είναι ένας στόχος ενός σχεδίου το οποίο μπορεί να μην επιτευχθεί. Εγώ είχα πει…
– Μα οι ξερικές καλλιέργειες είναι κατ’ ανάγκη ξερικές.
– Κι εγώ νομίζω ότι οι ξερικές δεν θα φύγουν»
«Εγώ θα έλεγα το 3. Και να σας πω τι εννοώ με το 3. Όταν λέμε ορθολογική, βέβαια, έχει μια ευρύτερη έννοια. Αύξηση αρδευόμενων καλλιεργειών. Εμείς το έχουμε κάνει με την εξής λογική. Βάλαμε κάποιες καλλιέργειες, κηπευτικών κτλ., στη σεζόν του φθινοπώρου. Ουσιαστικά γιατί. Γιατί σε μια γεώτρηση που στα 100 στρέμματα πότιζες 30 καλοκαιρινή και 30 φθινοπωρινή, με λιγότερες ανάγκες την φθινοπωρινή περίοδο, παρόλα αυτά ήταν αρδευόμενη καλλιέργεια. Αύξανες όμως, μεγάλωνες τον χρόνο άρδευσης και αύξανες τα στρέμματα που εκμεταλλευόσουν. Αυτό ως ορθολογική αύξηση του νερού που θα χρησιμοποιήσεις. Το χρησιμοποιείς σε δεύτερο χρόνο. Σε χρόνο που δεν είναι μεγάλη η ανάγκη, να μη συσσωρευτεί η ανάγκη να εξαντλήσεις τον υδροφόρο ορίζοντα. Το παίρνεις σταδιακά. Όπως έρχονται και σταδιακά και τα νερά. Άρα, λοιπόν, δεν θα έλεγα που είμαστε εδώ. Εντάξει, η επιλογή με βάση τη διαθεσιμότητα των υδάτων σίγουρα είναι και αυτό μια απάντηση. Θα έλεγα όταν υπάρχει ορθολογική διαχείριση μπορούμε να πάμε και σε αύξηση. Αυτή την έννοια έχει η ορθολογική. Και επιμένω στις αρδευόμενες εκτάσεις γιατί συνήθως από τα δεδομένα μέχρι τώρα οι αρδευόμενες καλλιέργειες έχουν μεγαλύτερο εισόδημα σε σχέση με το να πάμε στο 4 που είναι οι ξερικές.»
Διαχείριση εδάφους και καλλιεργειών με βάση προγράμματα επιδοτήσεων (συνδεδεμένες επιδοτήσεις, προγράμματα απονιτροποίησης, οικοσχήματα, κτλ.) +
Αύξηση δυναμικών καλλιεργειών (κηπευτικά, αρωματικά φυτά) στο πλαίσιο συμβολαιακής γεωργίας
«- Πρωτογενής τομέας χωρίς επιδότηση; Εδώ παίρνουν οι βιομήχανοι επιδοτήσεις.
– Λέω ότι μέσω των επιδοτήσεων έχεις κάποιον πάνω στο κεφάλι σου να καθορίζει τι θα καλλιεργήσεις και τι όχι. Δεν μπορείς να στηριχτείς μόνο στις επιδοτήσεις. Οι επιδοτήσεις πρέπει να δίνονται για αυτό που μπορείς να κάνεις.
– Και τα κηπευτικά παίρνουν και τα αρωματικά παίρνουν επιδοτήσεις… όλα παίρνουν…
– Δεν υπάρχει γεωργία χωρίς επιδότηση. Η επιδότηση, να το ξέρουμε πως έστω και αυτοί οι μικροί που παίρνουν αλλά και οι μεγάλοι που παίρνανε, ουσιαστικά είναι η κατανάλωση. Η επιδότηση μετακινείται στην κατανάλωση.
– ***, από τις επιδοτήσεις γίναμε φτωχοί. Κατάλαβες; Αν δεν υπήρχε η επιδότηση αυτή τη στιγμή θα παίρναμε αυτό που μας άξιζε στην τιμή του προϊόντος.»
«- Καταρχήν θα το πω γιατί εμένα η δουλειά μου είναι να βγάζω επιδοτήσεις [γέλια]. Αλλά πλέον αυτού του παράγοντα θα πω ότι την τελευταία 10ετία με χαρτί και με μολύβι όποιος κάνει το λογαριασμό στο τεφτέρι του αγρότης, τα μοναδικά λεφτά που του μένουν καθαρά είναι τα ευρωπαϊκά χρήματα. Δυστυχώς. Οπότε αν τυχόν αύριο, γιατί μπορεί να γυρνάμε και να λέμε ότι να κοπούν οι επιδοτήσεις, να σταματήσουν, να βγάλουν τη σωστή παραγωγή, αλλά αυτή τη στιγμή το κράτος-μέλος το συγκεκριμένο δεν είναι έτοιμο να το κάνει. Ούτε τις υποδομές έχει, ούτε τη μελέτη, ούτε τη διαχείριση. Άρα η απολύτως διακοπή των επιδοτήσεων, θεωρητικά θα δημιουργούσε μεγάλη αναστάτωση στην αγορά και θα κατέρρεε και το αγροτικό σύστημα, το οποίο το κάνει ήδη.»
«- Όχι, όχι. Θα έπρεπε οι επιδοτήσεις να είναι ένα επικουρικό εισόδημα μέσα στον τζίρο του, μέσα στο κέρδος του. Και θα πω και το ευρύ παράδειγμα το οποίο δεν αφορά μόνο τον Έλληνα αγρότη και θα το γνωρίζετε κι εσείς γιατί κάνετε έρευνα. Είναι ότι αυτό το φαινόμενο είναι σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και χαρά και τιμή στους Έλληνες αγρότες που ζητάνε μόνιμα επιδοτήσεις. Γιατί ο Ευρωπαίος Γερμανός το 2024 στις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που έγιναν στην Ευρώπη κύριε Καλογιάννη που είστε μπλοκατζής, το πρώτο του αίτημα ήταν η επαναφορά των επιδοτήσεων στον πρώτο πυλώνα. Των άμεσων. Δηλαδή να τα παίρνουμε εν ευθέτω. Γιατί το έκανε αυτό; Ο πιο αναπτυσσόμενος αγρότης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γιατί το έκανε αυτό; Γιατί πλέον δεν έχει κεφάλαιο κίνησης. Και οι αγροτικές επιδοτήσεις διατηρούσαν μόνιμα ένα χαρακτήρα κεφαλαίου κίνησης και διαχείρισης εκμετάλλευσης.- Σουλιώτης: Λοιπόν, αφήστε τους τεχνοκράτες. Εδώ είμαστε παραγωγοί. Αύξηση των δυναμικών καλλιεργειών, κηπευτικά και αρωματικά φυτά, στο πλαίσιο συμβολαιακής γεωργίας. Για να μπορέσουμε να σταθούμε και να συνεχίσουμε να παράγουμε, η συμβολαιακή γεωργία είναι το Α και το Ω. Για να ξέρουμε ποια θα είναι η εισροή μας και ποια θα είναι τα έξοδα μας. Συμφωνώ βέβαια με αυτό που λέει ο Δημήτρης ότι έχουμε κρατηθεί από τις επιδοτήσεις. Εγώ θεωρούσα πάντα δώρο όπως δίνουν στους συνταξιούχους τα Χριστούγεννα και το Πάσχα. Έτσι ακριβώς ήταν για αυτό και δινόταν παραμονή Χριστουγέννων για να πάμε να πάρουμε το αρνί. Εδώ εάν αυτό το οποίο καλλιεργούμε και παράγουμε δεν μπορούμε να είμαστε βιώσιμοι, δεν έχουμε λόγο να καθόμαστε και να συζητάμε για όλα τα παραπάνω. Πρέπει να είναι βιώσιμη η καλλιέργεια την οποία κάνουμε για να μπορέσουμε να υπάρξουμε.»
Αναδιάρθρωση καλλιεργειών (πχ. από βαμβάκι σε κηπευτικά) μέσω ενισχύσεωνκαι μερική μετάβαση σε άλλες καλλιέργειες (όσπρια, σουσάμι, ζαχαρότευτλα, δενδρώδης καλλιέργειες)
«- Εγώ θα πάω με το 1. Με το σταθερό μότο «όλα τα κιλά όλα τα λεφτά».»
«- το στρέμμα ο άνθρωπος ο οποίος παράγει και γυρνάει το χρήμα στην οικονομία αυτός πρέπει να επιδοτείτε αυτό που πήγαμε στο στρέμμα και το παίρνει ο άλλος και τα λοιπά χάνει όλη η κοινωνία, και χάνονται και θέσεις εργασία λοιπόν να φτάσουμε σε τζίρους 500€ 700€ 800€ εντάξει ; γιατί κερδίζουν όλοι και διαχέεται με πολλαπλασιαστικό παράγοντα στην αγορά, τώρα το περιβαλλοντικό κομμάτι καλό είναι γιατί έπρεπε να το παίξουν έτσι στην ευρωπαϊκή ένωση αλλά εγώ το ξαναλέω, αν θέλουμε να είμαστε οικονομικά εύρωστοι και να είμαστε δυνατοί με βάση τον τζίρο, που επί της ουσίας συνδέεται με το ένα με το ένα, πιο κοντά ας πούμε. απλά το ένα θα ζήσουμε πάλι τους εκκοκιστές, εντάξει; να έχουν πάρει πάλι με το αυτό, με τα διπλο- ζυγίσματα.»
«-Εγώ απέρριψα την πρώτη διότι όταν μια παραγωγή είναι δομημένη και έχει και μια πρόσοδο δεν χρειάζεται να πάρει ενίσχυση πρόσθετη. Εκτός αν το ζητάει η αγορά έξω, δηλ. αν η αγορά έξω ζητάει κάποιο προϊόν το οποίο βγάζει και αποδόσεις και δίνει και ενισχύσεις είναι μια καλή επιλογή για τον αγρότη, είναι λίγο δύσκολο αυτό το πράγμα δεν έχει τύχει πολλές φορές να γίνει. Στην δεύτερη απάντηση αναδιάρθρωση καλλιεργειών πάλι εγώ κρατάω λίγο επιφυλάξεις όσον αφορά από βάμβακι σε κηπευτικά, όπως είπε και ο συνάδελφος εκεί πέρα ο ***, ο οποίος γύρισε και είπε και σωστά είπε ότι σήμερα προοδεύει αυτό, αύριο θα έχει η ίδια καλλιέργεια την ίδια πρόσοδο μετρά από 1-2 χρόνια? Δεν το ξέρουμε. Το 4ο είναι αρκετά αυστηρό, οπότε το είδα δύσκολο για να μπορέσει να έχουμε, για την παραγωγή για την πρόσοδο του αγρότη οπότε θεώρησα την 3η επιλογή σαν πιο κοντινή, να οριοθετηθούν ζώνες καλλιέργειας και να υπάρχουν πιστοποιημένα προϊόντα με βάση προτύπων .»
Ενίσχυση του Πηνειού από Αχελώο με παράλληλη δημιουργία διασύνδεσης λεκανών
«Εγώ το 3. Σύνδεση με τοπικά φράγματα και ταμιευτήρες. Γιατί τι να τον κάνω εγώ τον Αχελώο αν δεν έρθει στο Κιλελέρ; Πρέπει να έρθει και ο Αχελώος να γίνει και το τοπικό.
– Άρα το 2 και το 3 μαζί.
– Δεν είναι ένα. Είναι όλο μαζί το σύστημα. Πρέπει να γίνει σωστή διαχείριση του νερού. Ακόμα και τώρα δηλαδή πρέπει να γίνει σωστή διαχείριση του νερού που δεν έρχεται ο Αχελώος. Πετάμε νερό. Κάποια τοπικά φράγματα, κάποια σύνδεση με τον Πηνειό. Κάτι πρέπει να γίνει.
– Αν υπάρχει περίπτωση να έχει να εισακουστεί το αίτημα μας είναι μόνο ότι πρέπει να έρθει νερό από τον Αχελώο. Και όλα τα άλλα είναι αυτονόητα.
– Στη χώρα που ζούμε ***, δεν είναι τίποτα αυτονόητο»
Διαχείριση της άρδευσης με βάση μετρήσεις από ευφυή εργαλεία λαμβάνοντας υπόψη την ποιότητα του εδάφους και τις ανάγκες των καλλιεργειών
«Δεν ξέρω αν ήταν λάθος οι αισθητήρες. Πρέπει αυτή η μέτρηση που γίνεται, να γίνεται, πόσους τόνους θέλεις να πάρεις; Θες να πάρεις 8, να πάρεις 10, η θες να πάρεις 12; Που σημαίνει ότι όταν θέλεις να πάρεις παραπάνω θα πρέπει να ταΐσεις παραπάνω. Δεν γίνεται αλλιώς, με θαύματα.
– Για αυτό, λέω, είναι πιο δύσκολο. Πέρα από το κόστος σου θέλει να βάλεις τα εργαλεία αυτά, πρέπει να υπάρχει η εμπειρία και η γνώση. Πρέπει να μετρήσεις ας πούμε, τόση είναι η τάση του νερού αυτή τη στιγμή. Που είναι όμως το ιδανικό, με βάση τις καιρικές συνθήκες; Πρέπει να υπάρχει ένα μοντέλο. Αυτό το μοντέλο, ο αλγόριθμος τέλος πάντων που θα σου καθορίζει πόσο νερό θα ρίξεις και μέχρι ποιο επίπεδο θα το ρίξεις και πότε θα το ρίξεις, δεν ξέρω αν έχει μελετηθεί και έχει φτάσει στο επίπεδο που να είναι ακριβής. Αυτό μπορεί να χρειαστεί… ενδεχομένως οι Αμερικάνοι να έχουν κάποια δεδομένα.
– Επειδή φέτος που είχαμε καλοκαίρι με πολύ ζέστη, με 40αρια για την πλάκα, έντονους αέρηδες που καταπονούνταν τα φυτά, με 25% υγρασία, έπρεπε να ποτίσεις τουλάχιστον μια μέρα πιο πριν.
– Όταν μιλάμε για ευφυή εργαλεία, πρέπει να μετράς τη θερμοκρασία, τον άνεμο, τη διάρκεια της ημέρας, την ηλιοφάνεια, όλα αυτά, την τάση, τον τύπο του εδάφους, το βάθος του ριζοστρώματος, το στάδιο ανάπτυξης καλλιέργειας, όλα αυτά όμως είναι παράγοντες που πρέπει να καθορίζουν ότι σήμερα θα βάλω τόσο νερό. Αυτά όλα πρέπει να τα ψάξουν μετά από καμιά 10άρια χρόνια, 20, 30…
– Μας είπαν όμως οι εταιρίες ότι αν εμείς λέει του δώσουμε, ας πούμε, άλλον αλγόριθμο να δουλέψει γιατί είδαμε ότι οι θερμοκρασίες που το υπολογίσαμε με 37 βαθμούς ήταν στο 40, έπρεπε να δώσουν άλλα στοιχεία… Κατάλαβες;
– Δεν ξέρουμε ακόμα τις σωστές τιμές που πρέπει να ορίσουμε για να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.
– Αυτά θέλουν 5-6 χρόνια να το δοκιμάζεις για να δεις…»
Πρωτόκολλο συνεργασίας για το διαμοιρασμό της άρδευσης και τον (χωρικό) σχεδιασμό υποδομών, με παράλληλη δημιουργία διασύνδεσης λεκανών ανατολικής και δυτικής Θεσσαλίας
«Συνδυασμός 2 και 3 θα ήταν το καλύτερο. Δηλαδή, να το πω ακριβώς. Δηλαδή, διαμοιρασμό της άρδευσης αλλά αυτό που είπαμε, μπορεί να γίνει να μείνουν οι ΤΟΕΒ αλλά να είναι σωστοί ΤΟΕΒ, όχι αυτά που ζήσαμε τα παλιά τα χρόνια. Για μένα πρέπει πρώτα να καταργηθούν οι εκλογές στους ΤΟΕΒ, τέλος οι εκλογές. Δεν υπάρχουν εκλογές. Οι εκλογές κατέστρεψαν και την Ένωση κατέστρεψαν και τους ΤΟΕΒ. Τέλος οι εκλογές.»«Δεν είναι διπλωματική. Εδώ μας βάζεις ψυχρά να απαντήσουμε σε ποιο απ’ όλα συμφωνούμε. Ότι οι ΤΟΕΒ όμως αυτή τη στιγμή υπήρξε και μία κακοδιαχείριση και ότι η κεντρική εξουσία δεν ήθελε ποτέ να βάλει τάξη στους ΤΟΕΒ, γιατί αν πραγματικά τα αρδευτικά τέλη περνούσαν μέσα από τις τράπεζες και κρατιούνταν τα αρδευτικά τέλη, νομίζω ότι ΤΟΕΒ θα είχαν ακόμα πιο σημαντικό ρόλο να υποδείξουν. Γιατί μέχρι τώρα αρκετοί ΤΟΕΒ υπολειτουργούσαν γιατί δεν μπορούσαν να εισπράξουν ή λόγω κακοδιαχείρισης. Αλλά εκεί εξαντλούμε την αυστηρότητα και λέμε ότι θα πρέπει να γίνει μία διαχείριση δυτικής Θεσσαλίας και ανατολικής ώστε να μπορέσουμε να…- Να βάλουμε μία παράμετρο όμως στην κουβέντα, ότι υπάρχουν και στο τραπέζι ΤΟΕΒ οι οποίοι έχουν συναντήσει τα τελευταία χρόνια, και οι καινούργιοι, είναι στα όρια του καλώς προς υποδειγματικώς. Ο ΤΟΕΒ Πηνειού είναι πολύ σοβαρός ΤΟΕΒ. Αν αυτοί εδώ πέρα που μιλούσαν στο τραπέζι ήταν στον ΤΟΕΒ Τυρνάβου, στο Μάτι, που οι άνθρωποι έμειναν χωρίς νερό γιατί ο άλλος δεν μπορούσε να μπει σε ρύθμιση να πληρώσει τη ΔΕΗ για τρία συνεχόμενα χρόνια και πέθαιναν καλλιέργειες, και καλλιέργειες όχι σιτάρια, καλλιέργειες τώρα που κοστίζουν 1.000 ευρώ εγκατάσταση στο στρέμμα. Αν τυχόν λοιπόν αυτοί ρωτιόταν θα σου έλεγαν να κλείσουν οι ΤΟΕΒ αύριο. Άρα νομίζω ότι ίσως η απάντησή μας, και εγώ συμφωνώ 100% με τα παιδιά, λοιπόν απλά το βάζω όπως είπα για το στατιστικό λάθος, γιατί θεωρώ ότι ΤΟΕΒ επειδή εμείς βλέπουμε έναν καλό ΤΟΕΒ δεν έχουμε αντικειμενική άποψη για άλλους. Γιατί άμα πάω στην Καρδίτσα και δω το ΤΟΕΒ Ταυρωπού που είναι υπόδειγμα θα πω ότι ωραίος ΤΟΕΒ, άμα κοιτάξεις όλους τους υπόλοιπους…»
Εγκατάσταση φωτοβολταϊκών είτε αυτόνομων (με μπαταρία) είτε διασυνδεδεμένων εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού (virtual net metering) μέσω ενεργειακών κοινοτήτων ή εταιριών ΟΤΑ
«Εγώ λέω το 3 που είναι ένας γενικός όρος που περικλείει και το 2. Διότι εγώ φαντάζομαι το 2030 έναν κάμπο ολόκληρο που θα βλέπουμε τα σπιτάκια των γεωτρήσεων και θα τα καμαρώνουμε. Δηλαδή θα έρχεται το νερό με κλειστά κυκλώματα. »
«Ξεχνάμε κάτι στην Ελλάδα το οποίο εμένα με τρελαίνει και νομίζουμε ότι είμαστε στη Γερμανία με τις ατελείωτες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης και λέμε ανάμεσα στην γη υψηλής παραγωγικότητας να βάλουμε φωτοβολταϊκά. Χάθηκαν τα βουνά; Έχουμε τόσα βουνά που δεν μπορεί να γίνει τίποτα άλλο. Δηλαδή, πρέπει ανάμεσα στην καλλιεργήσιμη γη να βάλουμε φωτοβολταϊκά;
– Να αξιοποιήσουμε, ξέρεις κάτι, να αξιοποιήσουμε τη ζημιά που έγινε στη διάβρωση. Στα εδάφη, τα λοφώδη που διαβρώθηκαν από εγκληματικές ενέργειες παλιότερες, καύση, κακή άροση κτλ., ας βάλουμε τα φωτοβολταϊκά εκεί που έφυγε το έδαφος»
Χαρακτηρισμός ζωνών προϊόντων προστιθέμενη αξίας και απαγόρευση της αλλαγής χρήσης γης σε αυτές
“Τώρα εδώ μας έβαλες δύσκολα… Κοίτα να δεις, αν το πάμε χρηματικά, το καλύτερο είναι το 4 γιατί αν γίνει χαρακτηρισμός με προστιθέμενη αξία είναι αυτό που θέλουμε και δεν αλλάζουμε και την χρήση γης σε αυτά τα πράγματα. Γιατί μετά το άλλο το σενάριο είναι το 3 που κάνεις τα φωτοβολταϊκά και καλλιεργείς την γη από κάτω.
– Εμείς κάναμε πριν ενάμισι χρόνο μια επένδυση, 2 χιλιάδες τετραγωνικά. Το μοναδικό πράγμα που μας έκοψαν ήταν το φωτοβολταϊκό στη στέγη. Ξέρετε γιατί μας το κόψανε; Γιατί δεν υπήρχε δίκτυο. Δηλαδή, κόψανε το φωτοβολταϊκό στη στέγη που δεν θα ενοχλούσε κανέναν, που θα είχαμε μόνο όφελος εμείς, που θα το κάνουμε μόνοι μας τώρα. Αλλά μας το κόψαν γιατί δεν υπήρχε δίκτυο. Και απέναντι ακριβώς βλέπετε, στα πιο παραγωγικά χωράφια του κάμπου, υπάρχει φωτοβολταϊκό. Αυτό είναι η Ελλάδα”
“Καταρχήν να βάλουμε τα πράγματα στην ουσία. Το 1% της περιφέρειας δεν έχει καταπατηθεί σαν ποσοστό, έτσι; Γιατί η επιλέξιμη γη, όπως και οι χρήσεις, μετράται μαζί με τα βοσκοτόπια. Οπότε αυτή τη στιγμή είσαι στο 0,1%. Το πρόβλημα που έχεις αυτή τη στιγμή είναι στους αποχαρακτηρισμούς. Οι οποίοι αποχαρακτηρισμοί στην περιφέρεια της Θεσσαλίας έγιναν όλοι με αποφάσεις περιφερειακού συμβουλίου. Και δεν έχει να κάνει με τα αγροτεμάχια που έχουν φωτοβολταϊκά στην Χάλκη. Κάτι 100άρια, κάτι 500άρια και κάτι του ενός, βαριά του ενός… Έχει να κάνει με τα 2,5 χιλιάδες στρέμματα του Μαρινάκη στο Μεγάλο Μοναστήρι και του Καλιάτζη στα Φάρσαλα. Και τα υπόλοιπα που έχουμε δει εδώ πέρα τα οποία έχουν αποχαρακτηρισμένες γαίες για να μπορέσουν να γίνουν. Το 1% πολιτικά δεν έχει ακόμα καταπατηθεί. Έγινε η ερμηνεία, δηλαδή η πολιτική ερμηνεία του νόμου αυτή τη στιγμή έχει δύο όψεις. Ο καθένας την ερμηνεύει όπως θέλει. Όταν θα πάει στο δικαστήριο, θα αθωωθούν όλοι. Το πρόβλημα είναι ότι την πληρώνεις εσύ εν τέλει… Αυτό είναι το πρόβλημά σου. Γιατί εσένα σου παίρνει ο κάθε επιχειρηματίας, γιατί κακώς τους ονομάτισα, γαίες οι οποίες καλλιεργούνται, και εσύ τους αφήνεις να το κάνουν. Αυτό είναι το πρόβλημα, το κοινωνικό, αυτή τη στιγμή στο φωτοβολταϊκό. Το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται ένας αγρότης, και θα το δούμε και μετά αντίθετα, το τελευταίο πράγμα που σκέφτεται είναι γιατί τα 5 στρέμματα που ήταν μια γωνία ενός αγροτεμαχίου, έγιναν φωτοβολταϊκό. Κανένας δεν το σκέφτεται αυτό. Κι άμα τα δούμε όλα μέσα στον κάμπο, κανέναν δεν ενοχλούν. Ενοχλούν μόνο τα μεγάλα πάρκα. Το πρόβλημα βέβαια που έρχεται να σου πει, είναι ότι αυτός που ήρθε να φτιάξει το μεγάλο πάρκο, δίνει ή 250 ευρώ ενοίκιο το στρέμμα—που δεν τα βγάζει ούτε η βιομηχανική ντομάτα σε πολλές περιοχές 2.500 και 3.000 αγορά με αξία γης 850 ευρώ.
– Εκεί παίζει ρόλο ο ιδιοκτήτης, όχι ο αγρότης…
– Ακριβώς. Αλλά όταν ένας άνθρωπος έχει 20 στρέμματα σε Σκοτούσα, τα οποία τα τελευταία χρόνια του δίνουν με βία 500 ευρώ το χρόνο καθαρό κέρδος, και έρχεται ένας άνθρωπος και του λέει, σου δίνω μισό εκατομμύριο. Μισό εκατομμύριο του δίνει! Παίρνει 500 ευρώ από τα στάρια και του δίνει μισό εκατομμύριο!»
Ορθολογική αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων
«Εντάξει και το 4 έχει προστιθεμένη αξία όμως σε ξερικές. Αλλά δεν μπορείς να αποκλείσεις τελείως και τις αρδευόμενες. Γι’ αυτό το 3.
:- Το 3 ξέρεις που χτυπάει; Ότι θα επιτύχεις αύξηση των αρδευομένων εκτάσεων. Δηλαδή αν σου έλεγε σκέτο ορθολογική άρδευση, τώρα σου λέει ορθολογική αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων που μπορεί να είναι ένας στόχος ενός σχεδίου το οποίο μπορεί να μην επιτευχθεί. Εγώ είχα πει…
– Μα οι ξερικές καλλιέργειες είναι κατ’ ανάγκη ξερικές.
– Κι εγώ νομίζω ότι οι ξερικές δεν θα φύγουν»«Εγώ θα έλεγα το 3. Και να σας πω τι εννοώ με το 3. Όταν λέμε ορθολογική, βέβαια, έχει μια ευρύτερη έννοια. Αύξηση αρδευόμενων καλλιεργειών. Εμείς το έχουμε κάνει με την εξής λογική. Βάλαμε κάποιες καλλιέργειες, κηπευτικών κτλ., στη σεζόν του φθινοπώρου. Ουσιαστικά γιατί. Γιατί σε μια γεώτρηση που στα 100 στρέμματα πότιζες 30 καλοκαιρινή και 30 φθινοπωρινή, με λιγότερες ανάγκες την φθινοπωρινή περίοδο, παρόλα αυτά ήταν αρδευόμενη καλλιέργεια. Αύξανες όμως, μεγάλωνες τον χρόνο άρδευσης και αύξανες τα στρέμματα που εκμεταλλευόσουν. Αυτό ως ορθολογική αύξηση του νερού που θα χρησιμοποιήσεις. Το χρησιμοποιείς σε δεύτερο χρόνο. Σε χρόνο που δεν είναι μεγάλη η ανάγκη, να μη συσσωρευτεί η ανάγκη να εξαντλήσεις τον υδροφόρο ορίζοντα. Το παίρνεις σταδιακά. Όπως έρχονται και σταδιακά και τα νερά. Άρα, λοιπόν, δεν θα έλεγα που είμαστε εδώ. Εντάξει, η επιλογή με βάση τη διαθεσιμότητα των υδάτων σίγουρα είναι και αυτό μια απάντηση. Θα έλεγα όταν υπάρχει ορθολογική διαχείριση μπορούμε να πάμε και σε αύξηση. Αυτή την έννοια έχει η ορθολογική. Και επιμένω στις αρδευόμενες εκτάσεις γιατί συνήθως από τα δεδομένα μέχρι τώρα οι αρδευόμενες καλλιέργειες έχουν μεγαλύτερο εισόδημα σε σχέση με το να πάμε στο 4 που είναι οι ξερικές.»
Διαχείριση εδάφους και καλλιεργειών με βάση προγράμματα επιδοτήσεων (συνδεδεμένες επιδοτήσεις, προγράμματα απονιτροποίησης, οικοσχήματα, κτλ.) +
Αύξηση δυναμικών καλλιεργειών (κηπευτικά, αρωματικά φυτά) στο πλαίσιο συμβολαιακής γεωργίας
«- Πρωτογενής τομέας χωρίς επιδότηση; Εδώ παίρνουν οι βιομήχανοι επιδοτήσεις.
– Λέω ότι μέσω των επιδοτήσεων έχεις κάποιον πάνω στο κεφάλι σου να καθορίζει τι θα καλλιεργήσεις και τι όχι. Δεν μπορείς να στηριχτείς μόνο στις επιδοτήσεις. Οι επιδοτήσεις πρέπει να δίνονται για αυτό που μπορείς να κάνεις.
– Και τα κηπευτικά παίρνουν και τα αρωματικά παίρνουν επιδοτήσεις… όλα παίρνουν…
– Δεν υπάρχει γεωργία χωρίς επιδότηση. Η επιδότηση, να το ξέρουμε πως έστω και αυτοί οι μικροί που παίρνουν αλλά και οι μεγάλοι που παίρνανε, ουσιαστικά είναι η κατανάλωση. Η επιδότηση μετακινείται στην κατανάλωση.
– ***, από τις επιδοτήσεις γίναμε φτωχοί. Κατάλαβες; Αν δεν υπήρχε η επιδότηση αυτή τη στιγμή θα παίρναμε αυτό που μας άξιζε στην τιμή του προϊόντος.»
«- Καταρχήν θα το πω γιατί εμένα η δουλειά μου είναι να βγάζω επιδοτήσεις [γέλια]. Αλλά πλέον αυτού του παράγοντα θα πω ότι την τελευταία 10ετία με χαρτί και με μολύβι όποιος κάνει το λογαριασμό στο τεφτέρι του αγρότης, τα μοναδικά λεφτά που του μένουν καθαρά είναι τα ευρωπαϊκά χρήματα. Δυστυχώς. Οπότε αν τυχόν αύριο, γιατί μπορεί να γυρνάμε και να λέμε ότι να κοπούν οι επιδοτήσεις, να σταματήσουν, να βγάλουν τη σωστή παραγωγή, αλλά αυτή τη στιγμή το κράτος-μέλος το συγκεκριμένο δεν είναι έτοιμο να το κάνει. Ούτε τις υποδομές έχει, ούτε τη μελέτη, ούτε τη διαχείριση. Άρα η απολύτως διακοπή των επιδοτήσεων, θεωρητικά θα δημιουργούσε μεγάλη αναστάτωση στην αγορά και θα κατέρρεε και το αγροτικό σύστημα, το οποίο το κάνει ήδη.»
«- Όχι, όχι. Θα έπρεπε οι επιδοτήσεις να είναι ένα επικουρικό εισόδημα μέσα στον τζίρο του, μέσα στο κέρδος του. Και θα πω και το ευρύ παράδειγμα το οποίο δεν αφορά μόνο τον Έλληνα αγρότη και θα το γνωρίζετε κι εσείς γιατί κάνετε έρευνα. Είναι ότι αυτό το φαινόμενο είναι σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και χαρά και τιμή στους Έλληνες αγρότες που ζητάνε μόνιμα επιδοτήσεις. Γιατί ο Ευρωπαίος Γερμανός το 2024 στις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που έγιναν στην Ευρώπη κύριε Καλογιάννη που είστε μπλοκατζής, το πρώτο του αίτημα ήταν η επαναφορά των επιδοτήσεων στον πρώτο πυλώνα. Των άμεσων. Δηλαδή να τα παίρνουμε εν ευθέτω. Γιατί το έκανε αυτό; Ο πιο αναπτυσσόμενος αγρότης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γιατί το έκανε αυτό; Γιατί πλέον δεν έχει κεφάλαιο κίνησης. Και οι αγροτικές επιδοτήσεις διατηρούσαν μόνιμα ένα χαρακτήρα κεφαλαίου κίνησης και διαχείρισης εκμετάλλευσης.- Σουλιώτης: Λοιπόν, αφήστε τους τεχνοκράτες. Εδώ είμαστε παραγωγοί. Αύξηση των δυναμικών καλλιεργειών, κηπευτικά και αρωματικά φυτά, στο πλαίσιο συμβολαιακής γεωργίας. Για να μπορέσουμε να σταθούμε και να συνεχίσουμε να παράγουμε, η συμβολαιακή γεωργία είναι το Α και το Ω. Για να ξέρουμε ποια θα είναι η εισροή μας και ποια θα είναι τα έξοδα μας. Συμφωνώ βέβαια με αυτό που λέει ο Δημήτρης ότι έχουμε κρατηθεί από τις επιδοτήσεις. Εγώ θεωρούσα πάντα δώρο όπως δίνουν στους συνταξιούχους τα Χριστούγεννα και το Πάσχα. Έτσι ακριβώς ήταν για αυτό και δινόταν παραμονή Χριστουγέννων για να πάμε να πάρουμε το αρνί. Εδώ εάν αυτό το οποίο καλλιεργούμε και παράγουμε δεν μπορούμε να είμαστε βιώσιμοι, δεν έχουμε λόγο να καθόμαστε και να συζητάμε για όλα τα παραπάνω. Πρέπει να είναι βιώσιμη η καλλιέργεια την οποία κάνουμε για να μπορέσουμε να υπάρξουμε.»
Αναδιάρθρωση καλλιεργειών (πχ. από βαμβάκι σε κηπευτικά) μέσω ενισχύσεωνκαι μερική μετάβαση σε άλλες καλλιέργειες (όσπρια, σουσάμι, ζαχαρότευτλα, δενδρώδης καλλιέργειες)
«- Εγώ θα πάω με το 1. Με το σταθερό μότο «όλα τα κιλά όλα τα λεφτά».»
«- το στρέμμα ο άνθρωπος ο οποίος παράγει και γυρνάει το χρήμα στην οικονομία αυτός πρέπει να επιδοτείτε αυτό που πήγαμε στο στρέμμα και το παίρνει ο άλλος και τα λοιπά χάνει όλη η κοινωνία, και χάνονται και θέσεις εργασία λοιπόν να φτάσουμε σε τζίρους 500€ 700€ 800€ εντάξει ; γιατί κερδίζουν όλοι και διαχέεται με πολλαπλασιαστικό παράγοντα στην αγορά, τώρα το περιβαλλοντικό κομμάτι καλό είναι γιατί έπρεπε να το παίξουν έτσι στην ευρωπαϊκή ένωση αλλά εγώ το ξαναλέω, αν θέλουμε να είμαστε οικονομικά εύρωστοι και να είμαστε δυνατοί με βάση τον τζίρο, που επί της ουσίας συνδέεται με το ένα με το ένα, πιο κοντά ας πούμε. απλά το ένα θα ζήσουμε πάλι τους εκκοκιστές, εντάξει; να έχουν πάρει πάλι με το αυτό, με τα διπλο- ζυγίσματα.»
«-Εγώ απέρριψα την πρώτη διότι όταν μια παραγωγή είναι δομημένη και έχει και μια πρόσοδο δεν χρειάζεται να πάρει ενίσχυση πρόσθετη. Εκτός αν το ζητάει η αγορά έξω, δηλ. αν η αγορά έξω ζητάει κάποιο προϊόν το οποίο βγάζει και αποδόσεις και δίνει και ενισχύσεις είναι μια καλή επιλογή για τον αγρότη, είναι λίγο δύσκολο αυτό το πράγμα δεν έχει τύχει πολλές φορές να γίνει. Στην δεύτερη απάντηση αναδιάρθρωση καλλιεργειών πάλι εγώ κρατάω λίγο επιφυλάξεις όσον αφορά από βάμβακι σε κηπευτικά, όπως είπε και ο συνάδελφος εκεί πέρα ο ***, ο οποίος γύρισε και είπε και σωστά είπε ότι σήμερα προοδεύει αυτό, αύριο θα έχει η ίδια καλλιέργεια την ίδια πρόσοδο μετρά από 1-2 χρόνια? Δεν το ξέρουμε. Το 4ο είναι αρκετά αυστηρό, οπότε το είδα δύσκολο για να μπορέσει να έχουμε, για την παραγωγή για την πρόσοδο του αγρότη οπότε θεώρησα την 3η επιλογή σαν πιο κοντινή, να οριοθετηθούν ζώνες καλλιέργειας και να υπάρχουν πιστοποιημένα προϊόντα με βάση προτύπων .»